معرفي كتاب
دفتر بزرگ، آگوتا كريستوف، ترجمهي اصغر نوري، انتشارات مرواريد، 1390
يادداشتهاي دو هيولاي كوچك
نورا موسوينيا
آگوتا كريستوف، سال 1935 در روستاي كوچكي واقع در نزديكي بوداپست مجارستان به دنيا آمد. او كه در نوجواني شعر ميسرود، در بيستويك سالگي به همراه شوهر و نوزاد چندماههاش از مجارستان زير سلطهي ديكتاتوري كمونيسم فرار كرد و به سوئيس پناهنده شد. طي دو دهه همراه با كار در يك كارخانهي ساعتسازي، سرسختانه به يادگيري زبان فرانسه پرداخت و اولين آثارش را نوشت: داستان و نمايشنامههاي كوتاه. سال 1986 كريستوف با نوشتن رمان «دفتر بزرگ» جايزهي بهترين كتاب اروپايي را به خود اختصاص داد و به يك نويسندهي جهاني بدل شد.
«دفتر بزرگ» ج
نگي را از نگاه دو كودك روايت ميكند. نويسنده مشخص نميكند كه صحبت از كدام جنگ است و محل وقوع آن كجاست. هيچكدام از شخصيتهاي رمان هم اسم ندارند. همين موضوع باعث شده كه اين رمان، اثري براي همهي زمانها و مكانها شود. اما با كمي اطلاعات دربارهي جنگ جهاني دوم و كشورهاي درگير آن و همچنين تاريخ سياسي مجارستان، ميتوان دريافت كه محل وقوع رمان شهر كوچكي در كشور مجارستان كه ابتدا توسط آلمانيها اشغال شده است و بعد ارتش روسيه آن را به تصرف خود درميآورد و مجارستان به كشوري كمونيستي بدل ميشود. «دفتر بزرگ» يادداشتهاي روزانهي دو برادر دوقلو است كه در نه سالگي مادرشان آنها را از شهر بزرگ كه كاملاً درگير جنگ است، نزد مادربزرگشان در شهر كوچك ميآورد كه امنتر است. اما اين مادربزرگ ميتواند خطرناكتر از هر دشمني باشد؛ پيرزني بيسواد، خسيس، كثيف و سنگدل كه حتي در شهر شايع شده شوهرش را هم با سم كشته است. در مواجهه با چنين مادربزرگي كه براي اندك غذايي كه به آنها ميدهد، كلي كار از آنها ميكشد، و شهر بيرحمي كه مردم آن تحتتأثير جنگ فقط و فقط به فكر خودشان هستند، دوقلوها تصميم ميگيرند به تمرينهاي سختي دست بزنند تا جسم و روحشان را براي شرايط سخت آماده كنند.
دنياي رمان «دفتر بزرگ» كه دوقلوها اتفاقات آن را ـ فقط اتفاقات عيني، بدون دخالت احساساتـ يادداشت ميكنند، به ميدان ميني شبيه است كه هيچ گلي در آن نميرويد. در اين دنيا دوقلوها نه كودكاند و نه بزرگسال، هيولاهايي هستند حاصل نفرت و قساوتي كه جنگ به بار ميآورد. اما اين هيولاها اخلاقي منحصربهفرد دارند كه هميشه به آن وفادار ميمانند؛ آنها همانطور كه بهراحتي ميتوانند زن جواني را بهخاطر يك اشتباه كوچك به كشتن دهند، همه كار ميكنند تا دختر همسايهشان چيزي براي خوردن داشته باشد.
آگوتا كريستوف در گفتوگويي كه دو سال قبل از مرگش با مترجم كتاب، اصغر نوري، انجام داده بود ميگويد: «زندگي تلخ و ظالمانه است». موقع خواندن رمان «دفتر بزرگ»، تلخي و سختي زندگي را در نزديكترين حالت آن حس ميكنيم، با نثري شديداً مينيماليست كه طنزي گزنده به همراه دارد و آن جملههاي ساده و كوتاه كه هم براي راويهاي رمان مناسباند و هم خشونت عريان زمان جنگ را بهخوبي به تصوير ميكشند. «دفتر بزرگ» جلد اول از يك تريلوژي است كه دو جلد بعدي آن هم با ترجمهي اصغر نوري توسط انتشارات مرواريد چاپ خواهند شد.
منبع: ماهنامهي تجربه، شمارهي ۱۱، ارديبهشت ۹۱
پينوشت:
يادداشت علي چنگيزي دربارهي دفتر بزرگ.
يادداشت حسين پاكدل دربارهي دفتر بزرگ.
معرفي دفتر بزرگ در خبرگزاري كتاب ايران.
اصغر نوری